Elternzeit: het betere ouderschapsverlof

Duitsland kent in vergelijking met Nederland vooruitstrefende regels omtrent het ouderschap. Zo kunnen werknemers maarliefst drie jaar Elternzeit opnemen om voor hun pasgeboren kind te zorgen en een groot gedeelte van die periode wordt ook nog eens vergoed met het Elterngeld. Daar komt nog bij dat de werkgever de functie van de werknemer vast moet houden, zodat die na het verlof gewoon terug kan keren.

Ouderschapsverlof tegenover Elternzeit

In Duitsland is het verlof rond de zwangerschap en de bevalling net iets anders geregeld dan we in Nederland gewend zijn. In Nederland bestaat het recht op minstens 16 weken verlof, verdeelt in 4 à 6 weken zwangerschapsverlof en 10 à 12 weken bevallingsverlof. De gebruikelijke verlofperiode is 16 weken. Sinds 2015 is het ook mogelijk om de 6 weken verlof na de bevalling in delen op te nemen. De partner heeft recht op 1 werkweek geboorteverlof. Daarnaast bestaat er nog de mogelijkheid om ouderschapsverlof op te nemen. Dat is een onbetaalde vorm van verlof die beide ouders voor bepaalde periode kunnen opnemen. De duur van het ouderschapsverlof bedraagt maximaal 26 keer het aantal uren dat u per week werkt en kan opgenomen worden tot het 8ste levensjaar van het kind. Alleen blijkt dat veel ouders, vanuit financiële overwegingen, geen ouderschapsverlof opnemen.

Het verschil tussen het Nederlandse en Duitse systeem zit voornamelijk in de duur van het ouderschapsverlof (Elternzeit) en de financiële vergoeding. Voordat de Elternzeit begint, is er nog een periode die Mutterschutz heet. Dit is vergelijkbaar met het zwangerschaps- en bevallingsverlof en begint 6 weken voor de geboorte en eindigt 8 weken na de geboorte. Dit is een verlofperiode van in totaal 14 weken. Bij tweelingen of meerlingen varieert die periode. De Elternzeit is een periode van 36 maanden, die tot het 8ste levensjaar van het kind opgenomen kan worden en door beide ouders gedeeld kan worden. In feite kan een van de ouders 3 jaar thuis blijven of kunnen beide ouders 18 maanden tegelijkertijd verlof opnemen. In die periode moet de werkgever de positie van de werknemer vasthouden totdat deze weer terugkomt, de werkgever mag in sommige gevallen bij terugkomst ook een vergelijkbare functie aanbieden. Anders gezegd, de werknemer houdt het recht op zijn of haar baan en blijft sociaal verzekerd. De werknemer moet de Elternzeit echter wel tijdelijk, dat wil zeggen minimaal 7 weken van tevoren, schriftelijk bij de werkgever aanvragen.

Elterngeld: speciale vergoeding van de staat

In Duitsland betaalt de werkgever tijdens de Elternzeit niet door. Alleen tijdens het zwangerschapsverlof, de Mutterschutz, betaalt de werkgever gedeeltelijk samen met de zorgverzekering het inkomen door. In zoverre is dat min of meer vergelijkbaar met de Nederlandse praktijk, het verschil tussen Nederland in Duitsland zit in de vergoeding die de Duitse overheid beschikbaar stelt. Zo is er het Elterngeld voor ouders van pasgeboren kinderen, wat voor een periode van 12 maanden beschikbaar is. Nemen zowel de vader (2 maanden) als de moeder (12 maanden) verlof op, dan betaalt de staat 14 maanden Elterngeld uit. Een andere mogelijkheid, Elterngeld+, is dat de ouders beide deeltijd (minder dan 30 uur per week) blijven werken, de periode van het Elterngeld wordt dan verlengd tot 28 maanden. In die tijd wordt een deel van het salaris met het Elterngeld+ aangevuld. Het bedrag wat maandelijks uitgekeerd wordt, is afhankelijk van het laatst verdiende nettoloon. Een vuistregel om de hoogte van het Elterngeld te berekenen is plusminus 65% van het laatst verdiende loon, met een maximum van €1800 en een minimum van €300 per maand. Dit bedrag staat los van het Kindergeld ofwel de kinderbijslag, dat bovenop het Elterngeld komt. Het doel van deze regeling is een actievere betrokkenheid van ouders bij de eerste levensjaren van hun kind. Met name voor stellen waarvan beide ouders werken zijn de financiële gevolgen duidelijk merkbaar. Het Elterngeld gaat grote inkomstenschommelingen tegen en biedt zo een ontspannenere oudertijd. De eerste maanden met een pasgeboren kind kunnen immers al hectisch genoeg zijn.